2 sonuçtan 1 ile 2 arası

Konu: Cumhuriyet Döneminde Kurulan Siyasi Partİler

  1. #1
    Uzman

    Durum
    Çevrimdışı
    Üyelik tarihi
    Jan 2011
    Mesajlar
    2.572
    Tecrübe Puanı
    12

    Standart Cumhuriyet Döneminde Kurulan Siyasi Partİler

    Cumhuriyet Halk Fırkası (Partisi)

    İlk Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, toplumun farklı kesimlerinden ve değişik düşüncelere sahip kimselerden meydana geliyordu, Hepsi Misak-ı Millî amacında birleşmekte idiler. Zamanla mecliste farklı gruplar oluştu [Tesanüt (Dayanışma) Grubu, İstiklâl Grubu, Halk Zümresi ve Islahat (Reform) Grubu gibi]. Bu durum meclis çalışmalarının yavaşlamasına sebep oldu. Mustafa Kemal Paşa ortaya çıkan siyasî anlaşmazlıkları azaltmak ve çeşitli grupları birleştirmek için büyük çabalar gösterdi. Bunda başarılı olamayınca, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu adıyla bir grup kurdu. Bu grup, Misak-ı Millî esasları içinde ülkenin bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını sağlamak için çalışacaktı.

    Büyük zaferden sonra, Mustafa Kemal Paşa, gazetelere verdiği demeçte Halk Fırkası adıyla bir siyasî parti kuracağını açıkladı. Bu partinin, “tam bağımsızlık” ve “kayıtsız şartsız millet egemenliği” ilkelerine dayanacağını ve bütün milletin partide temsil edileceğini söyledi.
    1 Nisan 1923′te Türkiye Büyük Millet Meclisi, seçimlerin yenilenmesine karar verdi. Mustafa Kemal Paşa, mecliste bulunan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu’nun, Halk Fırkası’na dönüşeceğini açıkladı. 9 Eylül 1923′te Halk Fırkası’nın kuruluşu tamamlandı. Genel başkanlığına da Gazi Mustafa Kemal getirildi. Cumhuriyetin ilânından sonra bu parti Cumhuriyet Halk Fırkası adını aldı. Böylece Cumhuriyet Dönemi’nin ilk siyasî partisi kurulmuş oldu.

    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (İlerici Cumhuriyet Partisi)

    Demokrasilerde iktidar partisinin icraatını denetleyen muhalefet partileri bulunur. Cumhuriyet Halk Fırkası, Cumhuriyet Dönemi’nin ilk iktidar partisi idi. Cumhuriyet Dönemi’nin ilk muhalefet partisi de Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasıdır.
    Yapılan inkılâplar konusunda, Mustafa Kemal Paşa ile yakın arkadaşları anlaşmazlığa düştüler. Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasında emeği geçen Cafer Tayyar Paşa, Kâzım Karabekir Paşa gibi komutanlar, inkılâplara olumsuz tepki gösterdiler, inkılâplar için zamanın henüz uygun olmadığını ileri sürerek bir muhalefet grubu oluşturdular. Aynı zamanda milletvekili de olan bu komutanlara, ya ordudaki görevlerini ya da meclisteki görevlerini bırakmaları bildirildi. Böylece büyük hizmetler yapmış olan şerefli Türk Ordusu, politik çekişmelerin dışında tutulmak istendi. Milletvekili olan komutanların çoğu, askerlik görevinden ayrılıp politikaya milletvekili olarak devam ettiler. Bu milletvekilleri, Cumhuriyet Halk Fırkası’nın meclis üzerinde baskı yaptığını iddia ediyorlardı. Muhalefet olmadan, tek partinin demokrasinin gelişmesini engelleyeceğini söyleyen bu milletvekilleri, Cumhuriyet Halk Fırkası’ndan ayrılarak Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nı kurdular (17 Kasım 1924). Demokratik düzenin güçlenmesini isteyen Mustafa Kemal Paşa, yeni partinin kuruluşundan memnun oldu.
    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, millî egemenlik, kişisel özgürlükler ve dinî inançlara saygı ilkelerini benimsemişti. Cumhuriyet rejimine karşı olanlar partiye sızdılar. Halkın dinî duygularını istismar ettiler. Yeni rejime ve inkılâplara cephe aldılar. Hükümetin yaptığı işler eleştirilirken, cumhuriyet rejimi de bazı kötü niyetli kişiler tarafından eleştirilmeye başlandı. Onların bu çalışmaları özellikle cahil halk üzerinde etkisini gösterdi. Bunun sonucu olarak bazı doğu ve güneydoğu illerinde etkili olan bir ayaklanma çıktı.
    Cumhuriyet yönetimi için ciddî bir tehdit olan bu ayaklanma, sıkı tedbirler alınarak bastırıldı. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası da ayaklanmayla ilgili görülerek hükümet tarafından kapatıldı (3 Haziran 1925).

    Serbest Cumhuriyet Fırkası (Partisi)

    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kapatılmasından sonra, Cumhuriyet Halk Fırkası, 1930 yılına kadar ülkede tek siyasal parti olarak kaldı. Bu zamana kadar, inkılâpların büyük bir bölümü gerçekleştirildi. Ancak tek parti yönetimi, demokratik bir rejim için uygun değildi. Mecliste hükümetin çalışmaları denetimsiz kalıyordu.
    1929 yılında, dünyada ekonomik bir bunalım ortaya çıktı. Türkiye de bu bunalımdan etkilendi. Ekonomik sıkıntıya düşen halkın şikâyetleri arttı. Meclisteki bazı milletvekilleri ülkedeki ekonomik sıkıntıların, hükümetin yanlış politikalarından kaynaklandığını ileri sürmeye başladılar. Atatürk de hükümetin ekonomik politikasından hoşnut değildi. Hükümeti denetleyecek ikinci bir siyasî partinin gerekliliğine inanıyordu. Bu nedenlerden dolayı bir muhalefet partisinin kurulmasına karar verildi. Bu amaçla Mustafa Kemal, çok yakın arkadaşı Fethi Bey (Okyar)’i bir parti kurmakla görevlendirdi. 12 Ağustos 1930′da Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu.
    Serbest Cumhuriyet Fırkası, siyasî fikir olarak cumhuriyetçilik, lâiklik ve milliyetçilik ilkelerini, ekonomi alanında ise devletçilik ilkesine karşı liberalizmi savunuyordu. Parti kısa zamanda hızla gelişti. Yapılan yerel seçimlerde yolsuzluk yapıldığı iddia edilip, hükümet ağır şekilde eleştirildi. Hükümet ve inkılâplar aleyhinde gösteriler yapıldı. Bu durum, parti yöneticilerini sıkıntıya sokunca, Serbest Cumhuriyet Fırkası, kurucuları tarafından kapatıldı (17 Kasım 1930).
    Böylece çok partili siyasî hayata geçmek için yapılan ikinci deneme de başarısızlıkla sonuçlandı.
    Konu SecretLy tarafından (8. May 2011 Saat 20:57 ) değiştirilmiştir.
    ......

  2. #2
    Banned

    Durum
    Çevrimdışı
    Üyelik tarihi
    Feb 2011
    Mesajlar
    1.815
    Tecrübe Puanı
    0

    Standart

    ÇOK PARTİLİ SİSTEME GEÇİŞ DENEMELERİ

    Cumhuriyet, parlamenter bir sistemdir. Bu nedenle siyasi partilere ihtiyaç vardır. Halk, tercihini siyasi partiler aracılığıyla yapar ve oy kullanarak temsilcilerini parlamentoya gönderir. Cumhuriyetin ilanına hazırlık olarak ilk siyasi parti "Halk Partisi" kurulmuştu. Dolayısıyla iktidarda Halk Partisi vardı. Tek bir siyasi parti olduğundan iktidar alternatifi yoktu. Bu durum demokratik sisteme tersti. Halkın tercihte bulunabileceği farklı siyasi partilere ihtiyaç vardı. Cumhuriyetin tam olarak işlerliğe kavuşabilmesi için demokratik bir siyasi yaşam gerekiyordu.

    Nitekim, Halk Partisi içinden ayrılan bir grup "Terakkiperver Cumhuriyet Partisi"nl kurdu. Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy gibi Kurtuluş Savaşı'nın önemli isimlerinin yer aldığı bu yeni siyasi parti, iktidarın alternatifi muhalefet partisi olarak çalışmalarına başladı. Başlangıçta rejime bağlı olan Terakkiperver Parti, kısa süre içerisinde rejim karşıtı kişilerin toplandığı bir yer haline geldi. Bu sıralarda yeni Türk Devleti içeride ve dışarıda ciddi sorunlarla uğraşmaktaydı. Halifelik yeni kaldırılmış, rejim henüz benimsenmeye başlamış, Musul sorunu yüzünden İngiltere ile ipler gerilmiş, hatta savaş durumu bile doğabilecek bir sürece girilmişti.

    İşte bu aşamada özellikle İngiltere'nin kışkırtmaları sonucu Irak sınırına yakın bir bölgede "Şeyh Sait Ayaklanması" yaşandı. Cumhuriyet rejimini hedef alan, Kürt milliyetçiliğine dayalı bir hareket olan Şeyh Sait Ayaklanması'nı bastırmak amacıyla Hükümet "Takrir-i Sükun Yasası"nı çıkardı. Sert önlemlerin alındığı bu yasayı kurulan istiklal Mahkemeleri uyguladı. Ayaklanma bastırıldı ve ayaklanmaya karışanlar İstiklal Mahkemelerinde yargılandılar. Mahkeme, ayaklanmaya bazı Terakkiperver Parti üyelerinin de katıldığını tespit etti ve partinin bölgedeki şubelerini kapattı. Hükümet de yasanın verdiği yetkiyi kullanarak Terakkiperver Cumhuriyet Partisl'ni kapattı. (1925) Böylelikle demokratik siyasi hayata geçiş için yapılan ilk deneme başarısızlıkla sonuçlanmış oldu.


    * Bu olay, rejimin henüz oturmadığını, demokrasiye geçiş için ortamın uygun olmadığını, muhalefet partilerinin kuruluş amaçlarında olmasa bile içeride rejim karşıtları, dışarıda da Türkiye üzerinde hesapları olanlar tarafından kullanılacağını göstermiştir.

    * Bu olaydan kısa bir süre sonra Mustafa Kemal'e karşı bir suikast girişimi olmuş, bu girişim başarısızlıkla sonuçlanmış olsa da, demokrasiye geçiş aşamasını bir süre daha geciktirmiştir.


    Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye'de demokratik bir siyasi hayatın kurulmasını çok istemekteydi. Elleriyle kurduğu cumhuriyetin demokrasi ile taçlanmasını yaşamak istiyordu. Halk Partisl'nin tek siyasi parti olmasından, iktidara alternatif görüşler ileri sürülememesinden hoşnut değildi. Bu nedenle çok güvendiği Fethi Okyar'dan yeni bir siyasi parti kurmasını istedi.

    Cumhuriyet döneminin ikinci demokrasi girişimi olarak Serbest Cumhuriyet Partisi kuruldu. (1930) Bu yeni parti, cumhuriyet rejimine tam anlamıyla bağlı, Atatürk inkılaplarını benimseyen ve destekleyen, iktidardaki Halk Partisi'nden ekonomik program yönüyle faklı idi. Ekonomide Halk Partisi "Devletçi" modeli benimserken, Serbest Cumhuriyet Partisi "Liberal" anlayışı benimsiyordu.

    Ancak, rejim karşıtları bu partiye de sızmaya kalkışınca gelişmelerdeki olumsuzluğu gören Fethi Bey, Serbest Cumhuriyet Partisi'ni feshetti. (1930) Nitekim partinin kapanmasının ardından yaşanan "Menemen Olayı", Fethi Bey'in partisini kapatmakta ne kadar haklı olduğunu ortaya koydu. Bir irtica kalkışması olan Menemen Olayı, rejimi hedef alan, şeriat düzeni isteyenlerin kalkıştığı bir ayaklanma denemesi idi. Kısa sürede kolaylıkla bastırılan bu kalkışmanın en büyük zararı Türkiye'de demokratik siyasi hayata geçilmesini geciktirmesi olmuştur.

    Demokratik siyasi ortama geçmek için henüz uygun zeminin oluşmadığını gören Mustafa Kemal Atatürk zamanında, bir daha çok partili sisteme geçiş için deneme yapılmamıştır.

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Cumhuriyet Döneminde Edebiyat Gelişmeleri
    By Nocturnal in forum Edebiyat
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 28. August 2012, 02:45
  2. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 26. February 2012, 18:06
  3. Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 14. September 2011, 18:39
  4. Cevaplar: 3
    Son Mesaj: 6. June 2011, 11:55
  5. Dresden'e Kurulan Osmanlı Otağı
    By Efsane in forum Osmanlı Tarihi
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 25. February 2011, 05:09

Bu Konudaki Etiketler

Yer imleri

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  
Paylaşım platfFORUMu olan sitemizde, kullanıcılar, 5651 sayılı kanunun ilgili maddesine ve TCK'nın 125. maddesine göre yaptıkları paylaşımlardan sorumludur, kullanıcı kaynaklı herhangi bir durumdan SoyLe.org sitesi sorumlu değildir. Tüm hukuksal şikayetleriniz, istekleriniz, bildirimleriniz ve sorunlarınız için İLETİŞİM panelinden bizlere ulaşabilirsiniz,SoyLe.org yönetimi en geç "5" iş günü içerisinde dönüş yapacaktır. Platformumuz; telif ve kişilik hakları korunması, yasa dışı paylaşım ve korsanla mücadele konusunda yetkililere yardımcı olacaktır.
Diğer sitelerimizi de ziyaret ettiniz mi? Sohbet - Chat - Sohbet odaları - Radyo Dinle